अंक विज्ञानको परिचय
ज्योतिषशास्त्र जस्तै अंकशास्त्र पनि एउटा विज्ञान हो जसले व्यक्तिको भविष्यको भविष्यवाणी गर्न संख्याहरूको प्रयोग गर्दछ। यसको गूढ ज्ञानलाई अंग्रेजीमा Numerology र नेपालीमा अंकशास्त्र, अंक विज्ञान वा अंक ज्योतिष भनिन्छ। अंकशास्त्रले विशेष गरी व्यक्तिको जीवनका विभिन्न पक्षहरूको मूल्याङ्कन गर्न र भविष्यको भविष्यवाणी गर्न गणितीय नियमहरू प्रयोग गर्दछ। अंकशास्त्रले व्यक्तिको जन्म मितिको आधारमा मूल संख्या गणना गरेर उसको भविष्यको गणना गर्दछ। अंक विज्ञानलाई विज्ञानको कसीमा 'छद्म विज्ञान' (Pseudoscience) मानिन्छ, किनभने यसको कुनै भौतिक वा प्रयोगात्मक प्रमाण छैन। तर, मानव इतिहास र मनोविज्ञानमा यसको गहिरो प्रभाव छ।

Numerology भनेको नम्बरहरुको Logic हो। यो एउटा अंक विज्ञान (Science) हो। अंकशास्त्र मूलतः संख्या र ज्योतिषीय तथ्यहरूको संयोजन हो। अर्थात्, व्यक्तिको भविष्यको भविष्यवाणी गर्न ज्योतिषीय तथ्यहरूसँग संख्याहरू संयोजन गर्ने प्रक्रियालाई अंकशास्त्र भनिन्छ। हामी सबैलाई थाहा छ कि संख्याहरू १ देखि ९ सम्मका हुन्छन्। यसबाहेक, ज्योतिषशास्त्र मुख्यतया तीन मुख्य तत्वहरूमा आधारित छः ग्रह, राशि चिन्ह र नक्षत्र। त्यसकारण, अंकशास्त्र र ज्योतिष नौ ग्रह, बाह्र राशि चिन्ह र २७ नक्षत्रहरूको आधारमा मिलाइन्छ। वास्तवमा, व्यक्तिको लगभग सबै कार्यहरू संख्यामा आधारित हुन्छन्। वर्ष, महिना, दिन, घण्टा, मिनेट र सेकेन्ड जस्ता आवश्यक कुराहरू संख्याहरू मार्फत व्यक्त गरिन्छ। प्रत्येक सङ्ख्याको आफ्नै महत्त्व हुन्छ र यसलाई व्यक्तिको भित्री गुण, उसको प्रतिभा, उसको जीवन लक्ष्य, लुकेका विशेषताहरू बुझ्न र जीवनका सबै क्षेत्रहरूमा व्यक्तिको भविष्यवाणी गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। करियर, प्रेम, आर्थिक अवस्था आदि साथै अंक विज्ञानलाई एक व्यक्तिद्वारा आफूलाई र आफ्नो वरपरको संसारलाई राम्रोसँग बुझ्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। अंक विज्ञानले हामीलाई जीवन यात्रामा सुझाव दिने वा मार्गदर्शन गर्छ। यसमा नौवटा अंकहरू (१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९) समावेश हुन्छन्। हरेक अंकमा विशेष प्रकारको ऊर्जा वा Energy हुन्छ। जसले व्यक्तिको जीवनमा जन्मदेखि मृत्युसम्मको बीचको यात्रामा राम्रो नराम्रो घटनाक्रमहरू प्रस्तुत गर्दछ। व्यक्तिको जीवनमा उसको व्यक्तित्व, चरित्र (Character), गुण, विशेषताहरू, प्रेम सम्बन्ध, वैवाहिक सम्बन्ध, अन्य सम्बन्धहरू, पेशा, व्यवसाय र भविष्यको विशेष घटना वा दुर्घटना सबै निर्धारण गर्दछ। Numerology Science वा अंक विज्ञान वा Occult Science (गुप्त विज्ञान वा लुकेको विज्ञान) को ज्ञानद्वारा जीवनलाई परिवर्तन गर्न सकिन्छ। अहिलेको नयाँ युगमा अर्थात् डिजिटल युगमा नवग्रह, ब्रह्माण्ड वा Universe नै अंक विज्ञानको स्रोत हो। जसमा एकदेखि नौवटा ग्रहहरू आफ्नो आफ्नो अन्तरिक्ष वा ब्रह्माण्डमा परिक्रमा गर्दै स्थान परिवर्तन गरिरहेका हुन्छन्। जसको कारण ग्रहहरूको Energy वा ऊर्जामा घटबढ भइरहन्छ।

ऐतिहासिक उत्पत्ति (Historical Origin)

1. प्राचीन सुरुवातः संख्यात्मक प्रतीकवाद (Number symbolism) मानव चिन्तनको एक प्राचीन पक्ष हो। बेबिलोन (Babylon), प्राचीन इजिप्ट (Egypt), रोम (Rome), ग्रीस (Greece), जापान (Japan), र चीन (China) जस्ता सभ्यताहरूमा यसको प्रारम्भिक प्रमाणहरू फेला पर्छन्। विशेष गरी, मेसोपोटामियाको क्याल्डियन (Chaldean) सभ्यतालाई अंकशास्त्रको विकासमा प्रमुख योगदानकर्ताको रूपमा लिइन्छ, जुन करिब ९औँ शताब्दी ईसापूर्व तिरको मानिन्छ। त्यसै गरी, इसापूर्व ८औँ शताब्दीको एसिरियाली शिलालेख मा राजा सार्गोन द्वितीयले आफ्नो नामको संख्यात्मक मानसँग मिल्दोजुल्दो लम्बाइको पर्खाल बनाएको उल्लेख पाइन्छ, जुन गेमाट्रिया (Gematria) प्रणालीको प्रारम्भिक प्रमाण हो।
2. पाइथागोरसको योगदानः आधुनिक पश्चिमी अंकशास्त्रलाई प्रायः ग्रीक दार्शनिक पाइथागोरस (Pythagoras, इसापूर्व ५७०-४९५) सँग जोडेर हेरिन्छ। उनी र उनका अनुयायीहरूले "सबै वस्तु संख्या हो (All is Number)" भन्ने दर्शन राख्थे। उनको विचारमा सबै कुरालाई अन्ततः संख्याको रूपमा व्यक्त गर्न सकिन्छ र तिनीहरूले गहिरो आध्यात्मिक अर्थ राख्छन्। यद्यपि, उनको कार्य मुख्यतया गणितीय र दार्शनिक थियो, प्रत्यक्ष अंकशास्त्रीय भन्दा पनि।
3. शब्दको उत्पत्तिः संख्याबाट भविष्यवाणी गर्ने कलालाई २०औँ शताब्दी अघि "अरिथम्यान्सी (Arithmancy)" भनिन्थ्यो, जुन ग्रीक शब्द 'Arithmos' (संख्या) र 'Manteia' (भविष्यवाणी) बाट आएको हो। यो शब्द अङ्ग्रेजीमा १५७० को दशक तिर रेकर्ड गरिएको पाइन्छ। तर, "Numerology" शब्द भने करिब सन् १९०७ तिर मात्र अङ्ग्रेजी भाषामा रेकर्ड भएको थियो। आधुनिक अंकशास्त्रलाई व्यवस्थित गरी जनसमुदायमा लोकप्रिय बनाउन जुलियन स्टेन्टन (Julian Stenton) को भूमिका महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

अंकशास्त्र किन प्रयोग गरिन्छ?
अंकशास्त्र विशेष गरी संख्याहरू मार्फत व्यक्तिको भविष्य भविष्यवाणी गर्न प्रयोग गरिन्छ। ज्योतिषशास्त्रमा विशेष रूपमा उल्लेख गरिएका नौ ग्रहहरू (अङ्क अनुसार क्रमशः सूर्य, चन्द्रमा, बृहस्पति, राहु, बुध, शुक्र, केतु, शनि र मंगल) सँग संख्याहरूको तुलना गरेर अंकशास्त्रको भविष्यवाणी गरिन्छ। १ देखि ९ सम्मको प्रत्येक संख्यालाई नौ ग्रहहरूको प्रतिनिधित्व मानिन्छ, र यो प्रत्येक ग्रहमा प्रत्येक ग्रहको प्रभाव निर्धारण गर्न प्रयोग गरिन्छ। जन्म पछि ग्रहहरूको स्थितिले व्यक्तिको व्यक्तित्व निर्धारण गर्दछ। प्रत्येक व्यक्ति जन्ममा एक प्राथमिक र एक माध्यमिक ग्रह द्वारा शासित हुन्छ। जन्म गते वा तारिखको एकल योगफललाई मूलांक भनिन्छ। व्यक्तिमा निहित सबै गुणहरू, जस्तै उनीहरूको सोच, तर्क, दर्शन, इच्छा, घृणा, स्वास्थ्य र करियर, संख्यात्मक संख्याहरू र तिनीहरूसँग सम्बन्धित ग्रहहरूबाट प्रभावित हुन्छन्। यदि दुई व्यक्तिको मूलांक एउटै छ भने तिनीहरू बीच राम्रो पारस्परिक समन्वय हुन्छ।

अंकशास्त्र र ज्योतिष
ज्योतिष जस्तै अंकशास्त्र पनि एक प्राचीन विज्ञान हो। दुवै एकअर्कासँग जोडिएका छन्। भविष्यसँग सम्बन्धित कुनै पनि प्रकारको जानकारी प्राप्त गर्न अंकशास्त्र प्रयोग गरिन्छ। यद्यपि धेरैजसो मानिसहरूले यसको लागि ज्योतिष प्रयोग गर्छन्, अंकशास्त्र अझै पनि यस क्षेत्रमा पछाडि छ। अंकशास्त्र ज्योतिषको एक भाग भए पनि, दुवैले भविष्यको जानकारी प्रदान गर्न फरक कारकहरू प्रयोग गर्छन्। आजकल, मानिसहरूले निश्चित कार्यहरूको लागि संख्याहरू विशेष रूपमा प्रयोग गर्न अंकशास्त्र प्रयोग गर्छन्। जस्तै लटरी वा घर बाँडफाँडको लागि। हामीले तपाईलाई पहिले नै भनिसकेका छौं कि प्रतीकात्मक संख्याहरू कुनै न कुनै ग्रह वा अर्कोसँग सम्बन्धित छन्। जे भए पनि, यो स्पष्ट छ कि अंकशास्त्र र ज्योतिष एकअर्कासँग जोडिएका छन्। आजकल, सामान्य मानिसहरू मात्र होइन, धेरै प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू पनि अंकशास्त्रमा विश्वास गर्छन्। जसरी ज्योतिषशास्त्रमा, व्यक्तिको भविष्य उसको राशि चिन्ह र कुंडलीमा उपस्थित ग्रह र नक्षत्रहरूको स्थिति अनुसार बताइन्छ। यसको विपरीत, अंकशास्त्रमा, व्यक्तिको जन्म मिति अनुसार मुलांक, भाग्यांक, कुवा अंक र नाम अक्षरबाट अंक पत्ता लगाएर भविष्य गणना गरिन्छ।

अंकशास्त्रको महत्व
अंकशास्त्र, अंक ज्योतिष वा अंक विज्ञान, व्यक्तिको गुण, कमजोरी, व्यवहार र विशेषताहरू निर्धारण गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो विवाह अघि सम्भावित पति र पत्नीहरूको Vibes मिलाउन निर्धारण गर्न सन्तानको जन्म संख्या निर्धारण गर्न पनि प्रयोग गरिन्छ। वास्तुशास्त्रमा पनि अंकशास्त्र प्रयोग गरिन्छ। नयाँ घर निर्माण गर्दा सबै संख्याहरूलाई विशेष ध्यान दिइन्छ। उदाहरणका लागि, घरमा सिँढी, झ्याल र ढोकाहरूको संख्या निर्धारण गर्न अंकशास्त्र प्रयोग गरिन्छ। यसबाहेक, मानिसहरूले सफलता प्राप्त गर्न आफ्नो नामको हिज्जे परिवर्तन गर्न यो अंकशास्त्र प्रयोग गरिरहेका छन्। उदाहरणका लागि, फिल्म उद्योगमा, करण जोहर र एकता कपूर लगायत प्रसिद्ध निर्माता र निर्देशकहरूले अंकशास्त्रको प्रभावबाट लाभ उठाएका छन्।

अंकशास्त्रका प्रमुख हाँगाहरू
संसारभर अंकशास्त्रका विभिन्न प्रणालीहरू छन्। तीमध्ये सबैभन्दा गहिरा र प्रचलित तीनवटा प्रणालीहरू यस प्रकार छन्ः

अंक विज्ञानका सिद्धान्तहरू

1. पाइथागोरियन (पश्चिमी) अंकशास्त्र (Pythagorean/Western Numerology): यो सबैभन्दा लोकप्रिय र व्यापक रूपमा प्रयोग हुने प्रणाली हो। यसमा अङ्ग्रेजी वर्णमालाका अक्षरहरूलाई १ देखि ९ सम्मको क्रमिक मान दिइन्छ (A=1, B=2, ..., I=9, J=1, ..., R=9, S=1, ... Z=8)। जन्म मिति र पूरा नामको आधारमा गणना गरिन्छ र संख्यालाई एउटै अंकमा घटाइन्छ। मास्टर नम्बरहरू (११, २२, ३३) लाई विशेष महत्त्व दिइन्छ।
2. क्याल्डियन (रहस्यवादी) अंकशास्त्र (Chaldean/Mystic Numerology): यो अंकशास्त्रको सबैभन्दा पुरानो प्रणाली मानिन्छ, जसको उत्पत्ति प्राचीन बेबिलोन (हालको इराक) मा भएको थियो। यसमा अक्षरको ध्वनि (Sound) र कम्पन (vibration) लाई महत्त्व दिइन्छ, त्यसैले अक्षरहरूलाई क्रमिक रूपमा मान दिइँदैन। यस प्रणालीमा ९ नम्बरलाई पवित्र मानिन्छ, त्यसैले यसलाई प्रायः अक्षरहरूमा तोकिँदैन। पाइथागोरियन भन्दा बढी सटीक मानिए पनि, यो अत्यन्त जटिल हुँदा कम लोकप्रिय छ।
3. कबालाह अंकशास्त्र (Kabbalah Numerology): यो प्रणाली यहूदी रहस्यवाद (Jewish Mysticism) को हेब्रु (Hebrew) वर्णमालामा आधारित छ। हेब्रु वर्णमालाका २२ वटा अक्षरहरू हुन्छन्, जसलाई संख्यात्मक मान दिइन्छ। यो प्रायः व्यक्तिको नामको आध्यात्मिक व्याख्या गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो पनि गेमाट्रिया (Gematria) प्रणालीको एक रूप हो।
4. भारतीय/वैदिक/तमिल अंकशास्त्र (Indian/Vedic/Tamil Numerology): यो प्रणाली प्राचीन हिन्दू धर्मग्रन्थहरू (Hindu scriptures) मा आधारित छ र यसले ज्योतिष (Astrology) का तत्वहरूलाई पनि समावेश गर्दछ। यसलाई तमिल अंकशास्त्र पनि भनिन्छ, जुन दक्षिण भारतको तमिलनाडुको संस्कृति र दर्शनसँग जोडिएको छ। यसको पनि आफ्नै विधि र व्याख्या रहेको छ।
5. चिनियाँ अंकशास्त्र (Chinese Numerology): यो प्रणाली फेंग शुई (Feng Shui) र आई चिंग (I Ching) जस्ता अवधारणाहरूसँग गाँसिएको छ। यसमा संख्याहरूको उच्चारण (जस्तै, ४ 'मृत्यु' र ८ 'समृद्धि' सँग जोडिन्छ) र तिनीहरूको ऊर्जा (Ki) लाई ध्यान दिइन्छ।

अंक विज्ञानले कसरी काम गर्दछ?
अंकशास्त्रले भविष्यमा हुने घटनाको भविष्यवाणी गर्न सक्छ त? यो प्रश्न नै यस लेखको उद्देश्य हो। तर त्यो प्रश्नको उत्तर दिनुअघि हामी पहिले अंकशास्त्रले कसरी काम गर्छ भन्ने विश्लेषण गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। रोडरिकले टिप्पणी गरेका छन् कि धेरै आधुनिक जादुगरहरू सिरियल अंग्रेजी कबालाह प्रणालीमा भर पर्छन्। जुन सबैभन्दा सरल र सजिलै बुझ्न सकिने विधि हो।

1. अंकशास्त्रको इतिहासमा सबैभन्दा प्राचीन विधिहरू चाल्डियन अंकशास्त्र र कब्बालाह अंकशास्त्र मानिएका थिए। पछि ग्रिक दार्शनिक पाइथागोरस अंकशास्त्रलाई स्थापित गरेका हुनाले नै उनलाई अंकशास्त्रका पिता भनियो। जसलाई पाइथागोरियन अंकशास्त्रको विधि पनि भनिन्छ।
2. अंकशास्त्रलाई सामान्यतया पश्चिमी अंकशास्त्र वा आधुनिक अंकशास्त्र पनि भनिन्छ। अंकशास्त्रलाई अध्ययन गर्ने विधि धेरै छन्। हाल आएर चाल्डियन प्रकारको अंकशास्त्रलाई सम्पूर्ण अंकशास्त्रको आधार मानेको भेटिन्छ। चाल्डियन, पाइथागोरियन वा पश्चिमी र कब्बालाह गरी अंकशास्त्रका धेरै विधि छन्।
3. अंकशास्त्र विज्ञानमा दुई मास्टर नम्बरहरू मानिएका छन्। यी नम्बरसहित कुल १ देखि ९ नम्बरहरू छन्। मास्टर वा एन्जेल नम्बर ११ र २२ लाई मानिएको छ। कतै ३३ नम्बरलाई मास्टर नम्बर मानेको पाइन्छ। यसमा केही विविधता छन्। अंकशास्त्रमा १ देखि ९ सम्म र मास्टर नम्बरहरूका प्रत्येक सङ्ख्याले आफ्नै महत्त्व राखेका हुन्छन्। यी नम्बरले व्यक्तिको व्यक्तित्व र विशेषतासँगै हाम्रो ब्रह्माण्डमा भएका ग्रह नक्षत्रलाई समायोजन गरी ती ग्रह नक्षत्रको प्रतीकात्मक भाव प्रकट गर्ने गरेको पाइन्छ।
4. अंकशास्त्रमा निम्न तीन महत्त्वपूर्ण सङ्ख्या छन्। यसलाई विभिन्न तरिकाले व्याख्या गरिएको हुन्छ। जस्तो मानिसको जीवन मार्गको सङ्ख्या हुन्छ। यसलाई हामी भाग्याङ्कस भनिन्छ। यसमा सम्पूर्ण जन्ममितिको जोड र नामबाट आएको अंकसँगै कुवा नम्बरको सङ्ख्याको सम्पूर्ण फललाई निर्धारण गर्छ।
5. व्यक्तित्व सङ्ख्या भन्ने अर्थमा व्यक्तिको जन्मका नाममा वा प्रचलित नामबाट भएका व्यञ्जनहरूद्वारा अंकशास्त्रमा परिणत गरेर कुनै नम्बर निर्धारित हुन्छ। यसले मान्छेले व्यक्तिको बाहिरी विशेषता र व्यक्तित्व कसरी बुझ्छन् भनेर मार्गदर्शन गर्छ। यसले व्यक्ति वा मानिसको जीवनमार्गको आधारभूत विशेषता, उद्देश्य र जीवनमार्गका लागि प्रतीकात्मक रूपमा व्याख्या गर्छ। अर्को हुन्छ, जसलाई मूलाङ्क पनि भनिन्छ। यो नम्बर जन्मतिथिबाट व्युत्पन्न हुन्छ। यसले जीवन वा व्यक्तिको विशेषता र उद्देश्य के हो भन्ने कुराको व्याख्या गर्छ।
6. यसमा कुवा नम्बर र नाममा भएका व्यञ्जनहरूको नम्बर पनि यस चाइनिज ल्होसो ग्रिडमा राखेर भविष्यको व्याख्या गरिन्छ। यो ग्रिडको आफ्नै इतिहास छ। यसलाई अर्को अंकमा गहन रूपमा अध्ययन गर्न सकिन्छ। यसरी आएका नम्बरलाई ल्होसो ग्रिडको नमुनामा राखेर व्यक्तिको भाग्य र भविष्यको व्याख्या गरिन्छ। यसको सम्पूर्ण ज्ञान अंकशास्त्री विज्ञबाट लिन सकिन्छ।

अंकशास्त्रमा मूल संख्याहरूको महत्त्व

1. मूल संख्याः व्यक्तिको जन्म मितिको अंकहरू एक-एक गरेर जाेडेर प्राप्त हुने संख्यालाई त्यो व्यक्तिको मूल संख्या भनिन्छ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै व्यक्तिको जन्म मिति २८ छ भने २ + ८ = १०, १ + ० = १, त्यसैले व्यक्तिको मूल संख्या १ हुनेछ।
2. भाग्यशाली अंकः कुनै व्यक्तिको जन्म मिति, महिना र वर्ष थपेर प्राप्त हुने अंकलाई त्यो व्यक्तिको भाग्यशाली अंक भनिन्छ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै व्यक्तिको जन्म मिति २८-०४-१९९२ छ भने त्यो व्यक्तिको भाग्यशाली अंक २ + ८ + ० + ४ + १ + ९ + ९ + २ = ३५, ३ + ५ = ८ हो, अर्थात् यो जन्म मिति भएको व्यक्तिको भाग्यशाली अंक ८ हुनेछ।
3. व्यक्तिको मूलांक र भाग्य संख्या उनीहरूको जन्म मितिको आधारमा गणना गरिन्छ र कुनै पनि परिस्थितिमा परिवर्तन गर्न सकिँदैन। अंकशास्त्रका अनुसार, यदि कुनै व्यक्तिको नाम संख्या उनीहरूको मूलांक र भाग्य संख्यासँग मेल खान्छ भने, उनीहरूले जीवनमा अप्रत्याशित सम्मान, सम्मान, खुशी र समृद्धि प्राप्त गर्छन्। यद्यपि, आजकल, मानिसहरूले आफ्नो नामको हिज्जे परिवर्तन गरेर आफ्नो नाम संख्यालाई आफ्नो मूलांक वा भाग्य संख्यासँग मिलाएमा सफलता र सुखी जीवन प्रदान गर्दछ।

कुन अंकलाई कुन ग्रहले प्रतिनिधित्व गर्छ?
१ देखि ९वटा (१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९) अंकले अन्तरिक्ष वा ब्रह्माण्डको नौवटा ग्रहलाई अर्थात् नवग्रहलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।१ अंकले सूर्यलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।

1. १ अंकले सूर्यलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
2. २ अंकले चन्द्रमालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
3. ३ अंकले बृहस्पतिलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
4. ४ अंकले राहुलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
5. ५ अंकले बुधलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
6. ६ अंकले शुक्रलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
7. ७ अंकले केतुलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
8. ८ अंकले शनिलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
9. ९ अंकले मंगललाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।

Numerology को प्रकार
अंक विज्ञान अर्थात् Numerology चार प्रकारका हुन्छन्।

1. Life Numerology
2. Mobile Numerology
3. Business Numerology
4. Name Numerology

१ देखि ९ अंकको गहिरो अर्थ
अंकशास्त्रमा १ देखि ९ सम्मका आधारभूत अंकहरू र ११, २२, ३३ जस्ता 'मास्टर नम्बर' (Master Numbers) को प्रयोग हुन्छ। प्रत्येक अंकले एउटा विशेष ऊर्जा बोकेको हुन्छः

1. १ (सूर्य): नेतृत्व, स्वतन्त्रता, नवीनता, आत्मविश्वास। (सकारात्मकः साहसी/नकारात्मकः जिद्दी)
2. २ (चन्द्र): शान्ति, कूटनीति, साझेदारी, संवेदनशीलता। (सकारात्मकः सहयोगी/नकारात्मकः अत्यधिक भावुक)
3. ३ (बृहस्पति): रचनात्मकता, सञ्चार, खुसी, कला। (सकारात्मकः प्रेरणादायक/नकारात्मकः छरपस्ट ध्यान)
4. ४ (राहु): अनुशासन, कडा मिहिनेत, प्रणाली, स्थिरता। (सकारात्मकः भरपर्दो/नकारात्मकः कठोर)
5. ५ (बुध): स्वतन्त्रता, परिवर्तन, यात्रा, गतिशीलता। (सकारात्मकः साहसी/नकारात्मकः अस्थिर)
6. ६ (शुक्र): प्रेम, जिम्मेवारी, परिवार, सौन्दर्य। (सकारात्मकः हेरचाह गर्ने/नकारात्मकः हस्तक्षेप गर्ने)
7. ७ (केतु): अध्यात्म, विश्लेषण, ज्ञानको खोजी, रहस्य। (सकारात्मकः दार्शनिक/नकारात्मकः एक्लोपन मन पराउने)
8. ८ (शनि): शक्ति, भौतिक सफलता, व्यवस्थापन, कर्म। (सकारात्मकः सफल/नकारात्मकः भौतिकवादी)
9. ९ (मंगल): मानवता, पूर्णता, करुणा, त्याग। (सकारात्मकः निस्वार्थ/नकारात्मकः क्षमा दिन नसक्ने)
10. ११, २२, ३३ (मास्टर नम्बर): यी अंकहरू आउँदा तिनलाई जोडेर एकल अंक बनाइँदैन। यिनीहरूमा उच्च आध्यात्मिक ऊर्जा र ठूलो सम्भावना हुन्छ भनिन्छ।

आधारभूत सिद्धान्त र कार्य प्रणाली (Basic Principles & How it Works)
अंक विज्ञानले कसरी काम गर्छ भन्ने कुरा बुझ्नको लागि यसका आधारभूत मान्यता र गणना प्रक्रियाहरू जान्न आवश्यक छ।

1. मूल मान्यता (Core Belief): अंकशास्त्रको आधार यो हो कि ब्रह्माण्डको हरेक वस्तु, स्थान वा प्राणीको एक विशेष कम्पन (Characteristic Vibration) हुन्छ जुन सामान्यतया मानवीय इन्द्रियहरूले बुझ्न सक्दैनन्। अंकशास्त्रको प्रयोगले त्यो कम्पन वा कम्पनहरू पहिचान गर्न मद्दत गर्छ, जसले गर्दा त्यस वस्तुको सार (Essence) थाहा हुन्छ। अर्को विश्वास यो छ कि संख्याहरूसँग आन्तरिक ऊर्जा (Inherent Vibrational Energies) हुन्छ, जसले हाम्रो व्यवहार, घटनाहरू र सम्बन्धहरूलाई प्रभाव पार्छ। अंकशास्त्रीहरूका अनुसार, केही पनि संयोगले हुँदैन - सबै कुरा संख्याको कारणले हुन्छ।
2. गणनाको विधि (Calculation Method): यसको सबैभन्दा आधारभूत प्रक्रिया "डिजिट समिङ (Digit Summing)" वा "थियोसोफिकल रिडक्सन (Theosophical Reduction)" हो। यस विधिमा कुनै पनि ठुलो संख्याका अंकहरूलाई जोड्दै जाने र अन्त्यमा १ देखि ९ (कहिलेकाहीँ ०) बीचको एउटै अंक नआउञ्जेल प्रक्रिया दोहोर्याइन्छ। उदाहरणका लागिः
   1. संख्या ३२४ः ३+२+४ = ९
   2. मिति १९९०-१२-२५ः १+९+९+०+१+२+२+५ = २९; २+९ = ११; १+१ = २
3. मुख्य संख्याहरू (Core Numbers): यो रिडक्सन प्रक्रियाबाट व्यक्तिको नाम र जन्म मिति प्रयोग गरेर धेरै मुख्य संख्याहरू निकालिन्छ। यी नै अंकशास्त्रीय चार्टको आधार हुन्। ती मध्ये केही महत्त्वपूर्ण "कोर नम्बरहरू" निम्न छन्ः
   1. जीवन पथ मार्गाङ्क (Life Path Number): यो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण संख्या मानिन्छ र पूरा जन्म मितिबाट निकालिन्छ। यसले तपाईको जीवनको मुख्य उद्देश्य, चुनौती र अवसरहरू देखाउँछ भन्ने विश्वास गरिन्छ।
   2. अभिव्यक्ति/भाग्य मार्गाङ्क (Expression/Destiny Number): जन्म प्रमाणपत्रको पूरा नामबाट निकालिन्छ र यसले तपाईको जन्मजात प्रतिभा, क्षमता र तपाईले जीवनमा के हासिल गर्न सक्नुहुन्छ भन्ने देखाउँछ।
   3. आत्मिक इच्छा मार्गाङ्क (Soul Urge/Heart's Desire Number): नाममा भएका स्वरवर्ण (Vowels) बाट निकालिन्छ र यसले तपाईको भित्री इच्छा, प्रेरणा र लुकेको व्यक्तित्वलाई प्रतिनिधित्व गर्छ।
   4. व्यक्तित्व मार्गाङ्क (Personality Number): नामको व्यञ्जनवर्ण (Consonants) बाट निकालिन्छ र यसले अरूले तपाईलाई कसरी देख्छन् भन्ने बारे जानकारी दिन्छ।
4. मास्टर नम्बरहरू (Master Numbers): सामान्य गणनामा ११, २२, र ३३ लाई "मास्टर नम्बर" मानिन्छ। यी संख्याहरूलाई प्रायः एउटै अंकमा घटाइँदैन किनभने यिनलाई अत्यन्त शक्तिशाली, उच्च कम्पन भएको र विशेष आध्यात्मिक उद्देश्य बोकेको मानिन्छ। ११ लाई "प्रेरक" (The Inspired), २२ लाई "महानिर्माता" (The Master Builder), र ३३ लाई "गुरु" (The Master Teacher) को संज्ञा दिइन्छ।

यसले कसरी काम गर्छ? (गणना विधि)
न्युमेरोलोजीले अक्षर/मितिलाई संख्या बनाएर एकल अंक (१-९) वा मास्टर नम्बरमा घटाउँछ।

1. लाइफ पाथ नम्बरः जन्म मितिबाट (जीवनको मुख्य उद्देश्य)।
2. डेस्टिनी/एक्सप्रेसन नम्बरः पूरा नामबाट (भाग्य र क्षमता)।
3. सोल अर्ज नम्बरः नामका स्वरबाट (आन्तरिक इच्छा)।
4. पर्सनालिटी नम्बरः व्यञ्जनबाट (बाहिरी स्वभाव)।

लाइफ पाथ गणना उदाहरण (चरणबद्ध):
जन्म मिति = ८ मे १९९२
महिना = ५, दिन = ८, वर्ष = १+९+९+२=२१→३
कुल = ५+८+३=१६→७ (लाइफ पाथ ७)
(मास्टर नम्बर ११,२२,३३ घटाइदैँन)

मास्टर नम्बर

1. ११ - अन्तर्ज्ञान, प्रेरणा (उच्च कम्पन)।
2. २२ - मास्टर बिल्डर, ठूलो उपलब्धि।
3. ३३ - मास्टर शिक्षक, करुणा र सेवा।

मानव जीवनमा प्रभाव (Impact on Human Life)

1. आत्म-चिन्तन र सशक्तिकरणको साधन (Tool for Self-Awareness & Empowerment): अंक विज्ञानलाई धेरै मानिसहरूले आफ्नो व्यक्तित्व, क्षमता, बल र कमजोरीहरू बुझ्नको लागि एउटा ऐनाको रूपमा प्रयोग गर्छन्। यसले तिनीहरूलाई आफ्नो जीवनको उद्देश्य स्पष्ट पार्न र आत्म-सशक्तिकरणको भावना जगाउन मद्दत गर्ने विश्वास गरिन्छ। प्रायः यसलाई "सेल्फ-हेल्प" र आध्यात्मिक मार्गदर्शनको एक रूपको रूपमा पनि हेरिन्छ।
2. निर्णय प्रक्रियामा सहायक (Aid in Decision Making): कतिपय व्यक्तिहरूले करियर चयन, व्यवसाय सुरु गर्ने उपयुक्त मिति, सम्बन्ध विश्लेषण (Compatibility), र नामाकरण जस्ता महत्त्वपूर्ण निर्णयहरूमा अंकशास्त्रीय सल्लाह लिन्छन्। यसलाई एक "निर्णय-समर्थन फ्रेमवर्क" (Decision-Support Framework) को रूपमा विकसित हुँदै गएको मानिन्छ।
3. जीवनलाई अर्थ दिने खोजी (Search for Meaning): यसले व्यक्तिलाई उनको जीवनको ठुलो चित्र (Bigger Picture) बुझ्न र समाजमा ठुलो योगदान गर्ने तरिका खोज्न प्रेरित गर्न सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। साथै, यसले कठिनाइहरूलाई वृद्धिको अवसरको रूपमा हेर्न पनि प्रोत्साहित गर्न सक्छ।
4. वैज्ञानिक स्वीकार्यता र विवाद (Scientific Acceptance & Criticism): यी सबै भन्दा फरक, यो याद राख्नु महत्त्वपूर्ण छ कि अंक विज्ञानको कुनै वैज्ञानिक आधार छैन र यसलाई व्यापक रूपमा छद्मविज्ञान (Pseudoscience) मानिन्छ। यसलाई कतिपय धार्मिक समुदायहरूले भ्रामक र "दानवीय" (Demonic) समेत भनेको पाइन्छ। तर, आफ्ना अनुयायीहरूका लागि यो एक व्यक्तिगत, गहिरो अर्थ र मार्गदर्शनको स्रोत बनेको छ।

नाम अंक ज्योतिष (Name Numerology)
अंक ज्योतिषमा, प्रत्येक अक्षरको आफ्नो निर्धारित अंक हुन्छ। तपाईको पूरा नाम (जुन नामले तपाई प्रायः चिनिनुहुन्छ) को सबै अक्षरको अंकहरू जोडेर एक अंकमा झारिन्छ। यसलाई नामांक भनिन्छ। यदि कुनै नाम अशुभ मानिन्छ भने, अंक ज्योतिषीको सल्लाहमा अक्षर थप, घटाउ वा परिवर्तन गरी त्यसको अंक शुभ बनाइन्छ। व्यक्ति वा वस्तुको नामले उत्पन्न गर्ने ध्वनिको कम्पन (Vibration) लाई अंकमा रूपान्तरण गरेर यसको अध्ययन गरिन्छ। अंग्रेजी वर्णमालाका प्रत्येक अक्षरलाई निश्चित अंक प्रदान गरिएको हुन्छ (यसका लागि प्रायः Chaldean वा Pythagorean पद्धति प्रयोग गरिन्छ)। नामको (Expression/Name Number) सबै अक्षरहरूको अंक जोडेर नामांक निकालिन्छ। यदि व्यक्तिको भाग्यांक र नामांकबिच शत्रुता छ भने जीवनमा कडा परिश्रम गर्दा पनि सोचेजस्तो प्रतिफल मिल्दैन। यस्तो अवस्थामा नामको स्पेलिङमा कुनै अक्षर थपेर वा हटाएर (जस्तैः 'a', 'e', वा 'i' थपेर) कुल नामांकलाई आफ्नो शुभ अंकमा परिवर्तन गरिन्छ। यसले सकारात्मक ऊर्जा, आत्मविश्वास र नयाँ अवसरहरू सिर्जना गर्छ।

कल्डियन चार्ट (Chaldean Chart)
गणनाको नियम (चार्ट): यो चार्ट प्रायः अंग्रेजी वर्णमालामा आधारित हुन्छः

1. नामांकको प्रयोगः यसको विश्लेषण गरेर तपाईले धेरै प्रश्नहरूको उत्तर पाउन सक्नुहुन्छः
   1. के मेरो नाम मेरो उन्नतिको लागि सहायक छ?
   2. के मेरो नाम मेरो जन्म मिति (भाग्यांक) संग अनुकूल छ?
   3. के मेरो पार्टनर वा जीवनसाथीको नाम मेरो लागि उपयुक्त छ?
   4. के म बस्ने शहरको नाम मेरो लागि लाभदायक छ?

1. Life Path Number सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ
2. Name Number र Mobile Number मिलाउनु राम्रो
3. Business मा 5, 6, 8 शक्तिशाली हुन्छ
4. Master Numbers लाई कमजोर नगर्नुहोस्

लाइफ न्यूमरोलोजी (Life Numerology)
Life Numerology भनेको व्यक्तिको जन्म मिति (Date of Birth) बाट उसको जीवनको उद्देश्य, स्वभाव, भाग्य, अवसर र चुनौती बुझ्ने विज्ञान हो। यसको केन्द्रबिन्दु Life Path Number (जीवन मार्ग संख्या) हो। यो व्यक्ति जन्मिएको मितिमा आधारित हुन्छ र यसले जीवनको समग्र मार्गचित्र प्रस्तुत गर्दछ।

यसमा मुख्यतया दुईवटा अंकको गणना गरिन्छः

1. मूलांक (Psychic Number): जन्म महिनाको गतेलाई जोडेर निकालिने एकल अंक (जस्तैः २४ गते जन्मेकाहरूको २+४=६)। यसले तपाईको भित्री स्वभाव, विचार, रुचि र दैनिक व्यवहारलाई दर्साउँछ।
2. भाग्यांक (Destiny/Life Path Number): जन्म मिति, महिना र वर्षका सबै अंकहरू जोडेर निकालिने अन्तिम एकल अंक। यसले तपाईको जीवनको मुख्य उद्देश्य, विवाह, अध्ययन, जागिर, करियरको दिशा र भविष्यका प्रमुख घटनाहरूलाई संकेत गर्छ।

१ देखि ९ अंकको गहिरो अर्थ

1. १ (सूर्य): नेतृत्व, स्वतन्त्रता, नवीनता। (नेता, उद्यमी बन्ने प्रवृत्ति)
2. २ (चन्द्र): सहयोग, सन्तुलन, संवेदनशीलता। (सम्बन्ध र शान्तिमा सफलता)
3. ३ (बृहस्पति): रचनात्मकता, खुशी, सामाजिकता। (कलाकार, लेखक, शिक्षक)
4. ४ (राहु): मेहनत, स्थिरता, अनुशासन। (इन्जिनियर, व्यवस्थापक)
5. ५ (बुध): स्वतन्त्रता, यात्रा, परिवर्तन। (व्यापारी, पर्यटक गाइड)
6. ६ (शुक्र): जिम्मेवारी, परिवार, सेवा। (डाक्टर, शिक्षक, सामाजिक कार्यकर्ता)
7. ७ (केतु): अध्ययन, आध्यात्मिकता, विश्लेषण। (वैज्ञानिक, ज्योतिषी, लेखक)
8. ८ (शनि): धन, शक्ति, व्यवसायिक सफलता। (व्यापारी, राजनीतिज्ञ)
9. ९ (मंगल): करुणा, पूर्णता, मानव सेवा। (एनजीओ कार्यकर्ता, कलाकार)

Master Numbers:

1. ११ - अन्तर्ज्ञान, आध्यात्मिक शक्ति
2. २२ - ठूलो निर्माणकर्ता (visionary)
3. ३३ - उपचारकर्ता (healer), गुरु

Life Numerology ले के देखाउँछ?

1. जीवनको उद्देश्य (Life Purpose)
2. करियर दिशा
3. विवाह र सम्बन्ध
4. आर्थिक अवस्था
5. भाग्यको उतार–चढाव

मोबाइल अंक ज्योतिष (Mobile Numerology)
आजको युगमा, मोबाइल नम्बर हाम्रो परिचयको अभिन्न अंग बनेको छ। मोबाइल अंक ज्योतिषका अनुसार, हाम्रो मोबाइल नम्बरको अन्तिम अंक (Last Digit) ले हाम्रो कर्म, सफलता र भाग्यमा विशेष प्रभाव राख्छ। नम्बरको सुरुवाती ठूला अंकले प्रारम्भिक उर्जा दिन्छ, तर अन्तिम अंकले कामको अन्तिम चरण तय गर्छ।

विभिन्न अन्तिम अंकको प्रभाव यसप्रकार छः

1. अंक ० = अध्यात्म र रहस्यवादको प्रतीक।
2. अंक १ = उत्कृष्ट नेतृत्व क्षमता, आत्मविश्वास र महत्वाकांक्षाको परिचायक।
3. अंक २ = अत्यन्त भावुक, सहयोगी र सन्तुलित। यद्यपि, यी व्यक्तिहरू चाँडै आहत हुन्छन्।
4. अंक ३ = जीवन्तता, रचनात्मकता (लेखन, कला) र सामाजिकताको प्रतिनिधित्व।
5. अंक ४ = स्थिरता, परिश्रम र व्यवहारिकताको प्रतीक।
6. अंक ५ = साहसी, स्वतन्त्रता-प्रेमी र जिज्ञासु स्वभावको।
7. अंक ६ = जिम्मेवार, परिवार-प्रेमी र प्रेम सम्बन्धको लागि उपयुक्त।
8. अंक ७ = अन्तर्ज्ञान, आध्यात्मिकता र गहन विचारक।
9. अंक ८ = महत्वाकांक्षा, अधिकार र भौतिक सफलताको प्रतिनिधित्व।
10. अंक ९ = परोपकारी, उदार, मानवीय सेवा र कलाको प्रतीक।
11. अंकको दोहोरिनेपनः एउटै अंक धेरै पटक दोहोरिँदा त्यसले सकारात्मक वा नकारात्मक दुवै असर गर्न सक्छ। उदाहरणका लागि, '५' अंक व्यापारको लागि राम्रो मानिन्छ तर धेरै पटक '८' दोहोरिँदा काममा ढिलासुस्ती वा संघर्ष हुन सक्छ। 
12. अंकहरूको जोडी (Combinations): नम्बर भित्र रहेका अंकका जोडीहरू (जस्तैः २८, ४९, वा ७३) ले पनि फरक-फरक अर्थ राख्छन्। शुभ जोडीले सफलता तान्छ भने अशुभ जोडीले मानसिक तनाव बढाउन सक्छ।

व्यवसाय अंक ज्योतिष (Business Numerology)
यो अंक शास्त्रको एक महत्वपूर्ण शाखा हो जसले व्यवसायमा सफलता प्राप्त गर्न मद्दत गर्छ। यसले तपाईको जन्म मिति (मूलांक/भाग्यांक), नाम र व्यवसायको नामको अंकीय विश्लेषण गरी सही मार्गदर्शन दिन्छ।

यसका मुख्य उपयोगहरूः

1. सही व्यवसाय चयनः आफ्नो मूलांक वा भाग्यांक को आधारमा सबैभन्दा उपयुक्त पेसा छनोट गर्न सकिन्छ।
   1. अंक १ का लागि उपयुक्तः Startup, नेतृत्व, अग्नि/बिजुली सम्बन्धी व्यापार, सैनिक, शिक्षक, सर्जन, प्रशासक।
   2. अंक २ का लागि उपयुक्तः साझेदारी, एजेन्ट, कलाकार, पत्रकार, गायक, निर्माण व्यवसायी, डेरी फार्म।
   3. अंक ३ का लागि उपयुक्तः मिडिया, कला, धर्म प्रचारक, कूटनीतिज्ञ, शिक्षक, न्यायाधीश, वकील, राजनीतिज्ञ।
   4. अंक ४ का लागि उपयुक्तः निर्माण, रियल स्टेट, किसान, डिजाइनर, ठेकेदार, लेखक, छाला/तेल/स्प्रिट उद्योग।
   5. अंक ५ का लागि उपयुक्तः व्यापार, बिक्री, स्तम्भ लेखक, सामग्री निर्माता, 
   6. अंक ६ का लागि उपयुक्तः होटल, फेसन
   7. अंक ७ का लागि उपयुक्तः रिसर्च, IT
   8. अंक ८ का लागि उपयुक्तः उद्योग, ठूलो पैसा
   9. अंक ९ का लागि उपयुक्तः NGO, सेवा
2. सफल व्यवसाय नामः कुनै पनि नयाँ कम्पनी, दुकान वा ब्रान्ड सुरु गर्दा, त्यसको नाम अंक ज्योतिष अनुकूल राख्नु अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। यस्तो नामले तपाईको व्यवसायलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन सक्छ।
3. पार्टनर मिलानः व्यवसायिक साझेदारको जन्म मिति र नामको अंकसँग तपाईको अंकको अनुकूलता (Compatibility) जाँच गर्न पनि यसको प्रयोग गरिन्छ।
4. व्यवसाय दर्ता मितिको अंक पनि मिलाउनुहोस्। धेरै व्यवसायीहरूले लोगो, ब्रान्ड नाम र PAN/VAT नम्बर पनि Numerology अनुसार मिलाउनुहोस्।